Mój szczeniak je odchody! Co robić? Przyczyny i plan działania.

Zauważenie, że Twój szczeniak zjada własne lub cudze odchody, może być dla każdego właściciela sporym zaskoczeniem i powodem do niepokoju. To zachowanie, znane jako koprofagia, choć nieestetyczne i potencjalnie niebezpieczne, jest u młodych psów stosunkowo częste. W tym artykule omówię kompleksowo, dlaczego szczenięta to robią, czy należy się martwić oraz przedstawię praktyczne, sprawdzone metody, jak skutecznie oduczyć pupila tego nawyku.

Dlaczego szczeniak je odchody? Zrozum naturalne instynkty

Kiedy po raz pierwszy widzę zaniepokojonego właściciela, który opowiada o tym, że jego szczeniak zjada odchody, zawsze staram się najpierw uspokoić. Koprofagia u młodych psów to zjawisko o wiele bardziej powszechne, niż mogłoby się wydawać, i w wielu przypadkach ma podłoże czysto instynktowne. Pamiętajmy, że szczenięta poznają świat w dużej mierze za pomocą pyska, a odchody, choć dla nas nieprzyjemne, dla nich są po prostu kolejnym obiektem do zbadania.

Jedną z głównych naturalnych przyczyn jest naśladowanie matki. Suka w pierwszych tygodniach życia szczeniąt zjada ich odchody, aby utrzymać czystość w gnieździe i chronić maluchy przed drapieżnikami, które mogłyby wyczuć ich obecność. Szczenięta, obserwując to zachowanie, mogą je po prostu powielać. To naturalny proces uczenia się. Co więcej, niektórzy behawioryści i weterynarze sugerują, że zjadanie kału może również odgrywać rolę w budowaniu prawidłowej flory bakteryjnej w jelitach młodego psa, choć jest to kwestia nadal badana.

Warto podkreślić, że w wielu przypadkach koprofagia jest zachowaniem przejściowym. Mój doświadczenie pokazuje, że często ustępuje ono samoistnie, gdy szczenię osiągnie około 9. miesiąca życia. Nie zawsze więc jest to powód do paniki, ale z pewnością wymaga naszej uwagi i odpowiednich działań, aby nie utrwalić tego niepożądanego nawyku.

• Naśladowanie matki: Suka dba o czystość gniazda, zjadając odchody szczeniąt.
• Eksploracja świata: Szczenięta poznają otoczenie pyskiem, a odchody są jednym z wielu "obiektów" do zbadania.
• Budowanie flory bakteryjnej: Możliwa rola w zasiedlaniu jelit korzystnymi bakteriami.

Kiedy problem leży głębiej: behawioralne przyczyny koprofagii

Niestety, naturalne instynkty to tylko jedna strona medalu. Często zdarza się, że koprofagia ma podłoże behawioralne, wynikające z niewłaściwego zarządzania środowiskiem szczeniaka lub błędów w komunikacji między psem a właścicielem. Z moich obserwacji wynika, że nuda i brak odpowiedniej stymulacji to jedne z najczęstszych przyczyn. Szczeniak, pozostawiony sam sobie na długie godziny, bez zabawek, bez możliwości eksploracji i bez interakcji z człowiekiem, może z nudów zacząć interesować się odchodami. To dla niego po prostu jakieś zajęcie, sposób na rozładowanie energii lub frustracji.

Innym istotnym czynnikiem jest stres i lęk. Izolacja, zamknięcie w kojcu na zbyt długi czas, przeprowadzka do nowego domu, a nawet gwałtowne zmiany w codziennej rutynie mogą wywoływać u szczeniaka niepokój. W takich sytuacjach psy, podobnie jak ludzie, mogą rozwijać zachowania kompulsywne, a zjadanie odchodów może być jednym z nich formą radzenia sobie z trudnymi emocjami. Widziałem przypadki, gdzie szczenięta zjadały odchody w reakcji na lęk separacyjny.

Co więcej, my, właściciele, możemy nieświadomie utrwalać ten problem. Jeśli szczeniak czuje się ignorowany, a jego próby zwrócenia na siebie uwagi nie skutkują, może odkryć, że zjadanie odchodów wywołuje natychmiastową, choć negatywną, reakcję z naszej strony. Gwałtowny krzyk, podbieganie, próba odebrania "zdobyczy" dla psa to nadal forma uwagi. W ten sposób nieświadomie uczymy go, że koprofagia to skuteczny sposób na wywołanie interakcji. Podobnie, jeśli szczeniak był karany za załatwianie się w domu, może zacząć zjadać "dowody" swojego przewinienia, aby uniknąć negatywnych konsekwencji. To błędne koło, które nasila problem zamiast go rozwiązywać.

Co dieta szczeniaka mówi o jego nietypowym zachowaniu?

Zawsze podkreślam, że zanim zaczniemy szukać przyczyn behawioralnych, musimy bezwzględnie wykluczyć te medyczne i żywieniowe. Czasem problem leży po prostu w misce szczeniaka. Jedną z głównych przyczyn koprofagii na tle żywieniowym są niedobory w diecie. Jeśli karma jest niskiej jakości lub nieodpowiednio zbilansowana, szczeniak może nie otrzymywać wszystkich niezbędnych składników odżywczych. Może to prowadzić do niedoborów witamin z grupy B, enzymów trawiennych lub minerałów, które są kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Pies, instynktownie szukając tych brakujących elementów, może próbować je odzyskać z odchodów.

Równie ważne są problemy z wchłanianiem. Niektóre schorzenia, takie jak zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki (EPI) czy zespół krótkiego jelita, sprawiają, że pokarm nie jest prawidłowo trawiony i przyswajany. Szczeniak, mimo że je, odczuwa niedożywienie i ciągły głód, co skłania go do szukania niestrawionych resztek w kale. W takich przypadkach koprofagia jest sygnałem, że organizm psa nie funkcjonuje prawidłowo i potrzebuje interwencji weterynaryjnej.

Nie można zapominać o pasożytach wewnętrznych. Zarobaczenie prowadzi do niedożywienia, ponieważ pasożyty "kradną" psu składniki odżywcze. W efekcie szczeniak odczuwa wzmożony apetyt i może próbować zaspokoić głód, zjadając odchody. Ostatnią, ale nie mniej ważną przyczyną, jest po prostu niedożywienie zbyt małe porcje karmy lub restrykcyjna dieta odchudzająca (co u szczeniąt jest rzadkością, ale zdarza się) mogą powodować ciągłe uczucie głodu, które pies próbuje zaspokoić w każdy możliwy sposób.

Najczęstsze niedobory i problemy:

• Witaminy z grupy B
• Enzymy trawienne
• Minerały
• Niewydolność trzustki
• Pasożyty wewnętrzne

Przeczytaj również: Szczeniak śpi 18-22h? To normalne! Ekspert radzi, kiedy do weterynarza.

Czy zjadanie odchodów jest niebezpieczne dla zdrowia szczeniaka?

Zjadanie odchodów, choć często jest zachowaniem przejściowym, niesie ze sobą realne zagrożenia zdrowotne, zwłaszcza gdy szczeniak ma dostęp do kału innych zwierząt. Jako weterynarz, zawsze podkreślam, że to nie jest tylko kwestia estetyki, ale przede wszystkim zdrowia i bezpieczeństwa Twojego pupila. Szczenięta mają jeszcze niedojrzały układ odpornościowy, co czyni je bardziej podatnymi na infekcje.

• Pasożyty wewnętrzne: Odchody innych psów, kotów, a nawet dzikich zwierząt, mogą zawierać jaja lub cysty pasożytów, takich jak glisty (Toxocara canis), tasiemce (np. Dipylidium caninum), czy pierwotniaki, takie jak Giardia lamblia. Zjedzenie takiego kału prowadzi do zarażenia, co może skutkować problemami trawiennymi, niedożywieniem, a w ciężkich przypadkach nawet poważnymi chorobami.
• Bakterie: Kał jest doskonałym środowiskiem dla rozwoju wielu bakterii, w tym Salmonelli czy E. coli. Spożycie skażonego kału może wywołać u szczeniaka ostre zapalenie żołądka i jelit, objawiające się wymiotami, biegunką i odwodnieniem.
• Wirusy: Szczególnie niebezpieczne są wirusy, takie jak parwowiroza. Ten wysoce zakaźny wirus, często przenoszony drogą fekalno-oralną, może być śmiertelny dla nieszczepionych szczeniąt. Odchody chorego psa mogą zawierać wirusa, a zjedzenie ich przez Twojego pupila stwarza ogromne ryzyko zachorowania.
• Zatrucia: To ryzyko często jest niedoceniane. W kale innych zwierząt mogą znajdować się resztki leków (np. środki na odrobaczanie koni, które są toksyczne dla psów), substancje chemiczne (np. pestycydy, nawozy, trucizny na gryzonie) lub nawet narkotyki. Spożycie takich substancji może prowadzić do poważnych zatruć, które wymagają natychmiastowej interwencji weterynaryjnej.

Skuteczny plan działania: jak oduczyć szczeniaka zjadania odchodów

Oduczenie szczeniaka zjadania odchodów wymaga konsekwencji, cierpliwości i podejścia opartego na zrozumieniu przyczyn problemu. Poniżej przedstawiam sprawdzony plan działania, który pomógł wielu moim pacjentom i ich właścicielom.

1. Krok 1: Bądź o krok przed psem kluczowa rola natychmiastowego sprzątania.

   To absolutna podstawa. Jeśli szczeniak nie ma dostępu do odchodów, nie może ich zjeść. Oznacza to, że musisz być niezwykle czujny podczas spacerów i natychmiast sprzątać po swoim psie. Jeśli masz ogródek, upewnij się, że jest regularnie sprzątany. W domu, jeśli szczeniak załatwi się w niewłaściwym miejscu, natychmiast usuń odchody, zanim zdąży się nimi zainteresować. Brak okazji to brak problemu.

2. Krok 2: Czas na wizytę u weterynarza jakie badania warto wykonać?

   Jak wspomniałem wcześniej, wykluczenie przyczyn medycznych jest kluczowe. Umów się na wizytę u weterynarza. Lekarz przeprowadzi dokładne badanie kliniczne, a co najważniejsze, zleci badanie kału w celu wykluczenia pasożytów. Może również zalecić badania krwi, aby sprawdzić, czy nie ma niedoborów pokarmowych lub problemów z funkcjonowaniem narządów, takich jak trzustka. W zależności od wyników, weterynarz może zalecić zmianę diety na karmę wysokiej jakości, lepiej przyswajalną, lub suplementację enzymami trawiennymi, probiotykami czy witaminami.

3. Krok 3: Trening czyni mistrza naucz psa komendy "zostaw" i nagradzaj za sukces.

   Trening pozytywnym wzmocnieniem jest niezwykle skuteczny. Naucz szczeniaka komendy "zostaw" (lub "fe"). Zacznij w domu, używając mniej atrakcyjnych przedmiotów, a następnie stopniowo przechodź do bardziej kuszących, aż w końcu do odchodów na spacerze. Gdy tylko szczeniak zacznie interesować się odchodami, wydaj komendę "zostaw". Jeśli odwróci od nich pysk i spojrzy na Ciebie, natychmiast nagródź go smakołykiem i pochwal. Celem jest nauczenie go, że ignorowanie odchodów i skupienie uwagi na Tobie przynosi o wiele lepsze korzyści.

4. Krok 4: Zmęczony pies to szczęśliwy pies zapewnij mu odpowiednią dawkę ruchu i zabawy.

   Wiele przypadków koprofagii ma podłoże behawioralne, wynikające z nudy, stresu lub braku stymulacji. Zwiększ ilość aktywności fizycznej szczeniaka dłuższe spacery, bieganie, zabawy w aportowanie. Wprowadź zabawki interaktywne, które zajmą jego umysł, gdy zostaje sam (np. kule-smakule, kongi wypełnione pastą). Regularne sesje szkoleniowe, nawet krótkie, pomogą mu spożytkować energię umysłową. Pamiętaj, że karanie psa za zjadanie odchodów jest przeciwskuteczne może nasilić lęk i sprawić, że szczeniak będzie zjadał kał w ukryciu, aby uniknąć kary. Skup się na pozytywnym wzmocnieniu i zarządzaniu środowiskiem.